آشنایی با انواع معامله در فارکس و ویژگی‌های آنها

آشنایی با انواع معامله در فارکس به شما کمک می‌کند که بدانید دقیقاً دارید در چه بازاری با چه شرایطی معامله می‌کنید و چه انتظاری باید از هر نوع معامله داشته باشید. در بازار فارکس امکان انجام معامله به روش‌های مختلفی وجود دارد که بعضی از آنها بیشتر برای بانک‌ها و موسسات کاربرد دارد و بعضی از آنها برای تریدرهای خرد با سرمایه کم ایجاد شده‌اند. در این مقاله قصد داریم با انواع معاملات در فارکس آشنا شویم، معاملات اسپات و فیوچرز در فارکس را بررسی کنیم و ببینیم معاملاتی که شما در فارکس انجام می‌دهید از کدام نوع است. با سرمایه گذار برتر همراه باشید.

انواع معاملات در فارکس

مهم‌ترین انواع معاملات فارکس شامل موارد زیر است:

• معاملات اسپات (Spot): در این نوع معامله، تبادل واقعی ارز بین دو طرف انجام می‌شود و تسویه معمولاً طی دو روز کاری انجام می‌گیرد.
• معاملات CFD: رایج‌ترین روش معامله برای تریدرهای خرد است. در این مدل مالکیت واقعی ارز منتقل نمی‌شود و شما فقط روی اختلاف قیمت معامله می‌کنید.
• معاملات مشتقه (Derivatives) که خود آن به چندین بخش تقسیم می‌شود:
  • فیوچرز (Futures): قراردادهای فیوچرز یا آتی، قراردادهای استاندارد شده‌ای هستند که در یک تاریخ مشخص و در قیمت توافق‌شده اجرا می‌شوند.
  • فوروارد (Forwards): نسخه سفارشی‌سازی‌شده فیوچرز است که معمولاً بین بانک‌ها و شرکت‌ها بسته می‌شود.
  • آپشن (Options): قراردادی است که به خریدار حق خرید یا فروش یک جفت‌ارز را می‌دهد ولی او را مجبور به انجام معامله نمی‌کند.
  • سواپ (Swaps): قرارداد تبادل ارز بین دو طرف برای مدیریت نقدینگی و ریسک در اصطلاح سواپ نامیده می‌شود (این قرارداد با کارمزد سواپ شبانه متفاوت است که در بخش‌های بعدی مقاله به آن می‌پردازیم).
• معاملات ETF ارزی: صندوق‌های مبتنی بر ارزها که مثل سهام در بازار معامله می‌شوند و بیشتر برای سرمایه‌گذاری کاربرد دارند.

در ادامه مقاله، هر یک از این روش‌ها را با جزئیات بیشتر بررسی می‌کنیم.

معاملات اسپات فارکس

در بازار اسپات (Spot) واقعی، تبادل فیزیکی ارز بین دو طرف انجام می‌شود، یعنی اگر بانک A از بانک B یورو بخرد، واقعاً یورو جابه‌جا می‌شود و نه صرفاً یک عدد روی چارت. معاملات اسپات عموماً در بازار بین بانکی یا اینتر بانک (Interbank) انجام می‌شوند و کاربرد آن بیشتر برای بانک‌های بزرگ، بانک‌های مرکزی کشورها، شرکت‌های چندملیتی و مؤسسات و نهادهای مالی است. تسویه این معاملات معمولاً دو روز کاری بعد (T+2) انجام می‌شود و حجم آنها بسیار بزرگ و کاملاً شفاف است.

نکته‌ای که شاید زیاد به آن پرداخته نشود این است که در این بازار، هیچ بروکر ریتیل (Retail) یا تریدر خردی دخالت ندارد و چیزی که با عنوان معامله اسپات در فارکس در اختیار تریدرهای خرد قرار می‌گیرد، با معاملات اسپات واقعی متفاوت است.

آیا معاملات اسپات در فارکس وجود دارد؟

بسیاری از تریدرهای تازه‌کار تصور می‌کنند وقتی یک جفت ارز را در متاتریدر خرید و فروش می‌کنند، در حال انجام معاملات اسپات (Spot) هستند، اما حقیقت این است که اسپات واقعی فقط در سطح بین بانکی انجام می‌شود و چیزی که ما در پلتفرم‌های ریتیل یا خرده‌فروشی می‌بینیم، معامله اسپات نیست. این معاملات در واقع از طریق قراردادهایی با عنوان CFD با قیمت اسپات انجام می‌شوند.

تریدرهای خرد عملاً هیچ‌وقت وارد بازار اسپات بین بانکی نمی‌شوند و بروکرهای مرسوم فارکس برای تریدرهای شخصی نیز چنین امکانی را ارائه نمی‌دهند. معاملات در بروکرها و پراپ فرم‌ها عموماً از نوع CFD یا قرارداد ما به التفاوت هستند که در بخش بعدی آن را بیشتر بررسی می‌کنیم.

معاملات CFD در فارکس

اکثر تریدرهای خرد، یعنی تریدرهایی که با سرمایه شخصی خودشان در فارکس ترید می‌کنند و در بانک یا موسسات مالی به عنوان تریدر استخدام نشده‌اند، معاملات فارکس خود را از طریق قراردادهای CFD انجام می‌دهند.

قرارداد CFD (به انگلیسی: Contract for Difference) یا قرارداد ما به التفاوت، یکی از انواع معاملات فارکس است که در آن به جای خرید و فروش مستقیم ارز، شما با بروکر قرارداد می‌کنید که بر اساس تغییرات قیمت یک دارایی یا نماد معاملاتی مشخص:

• هنگامی خرید یا لانگ گرفتن روی یک نماد، اگر قیمت بالا رفت سود می‌کنید و اگر قیمت پایین آمد ضرر می‌کنید.
• هنگام فروش یا شورت، اگر قیمت پایین آمد سود می‌کنید و اگر قیمت بالا رفت ضرر می‌کنید.

بنابراین در این نوع معامله شما هیچ ارز یا دارایی خاصی را به صورت واقعی و فیزیکی نمی‌خرید، بلکه از تغییرات قیمت آنها سود می‌برید.

مزایای ترید با قراردادهای CFD چیست؟

استفاده از قراردادهای CFD در واقع به شما کمک می‌کند که معاملات اسپات را بدون نیاز به سرمایه‌های کلان و دسترسی به معاملات اینتربانک انجام دهید. قیمت‌هایی که در معاملات CFD می‌بینید و روی آنها ترید می‌کنید در واقع همان قیمت‌های اسپات هستند که از طریق قراردادهای CFD در اختیارتان قرار گرفته‌اند.

در یک معامله اسپات واقعی، اگر قصد خرید یک ارز، کالا، فلز و… را داشته باشید باید آن را به صورت فیزیکی تحویل بگیرید، اما با کمک CFD به راحتی می‌توانید از تغییرات قیمت آنها سود ببرید و نیازی به جابه‌جایی فیزیکی آنها نیز نداشته باشید.

قراردادهای CFD به شما اجازه می‌دهند:

• هم معامله خرید (Long) و هم فروش (Short) انجام دهید.
• با سرمایه کم و لوریج معامله کنید.
• روی صدها دارایی مختلف فارکس از جمله ارزها، طلا، نفت، شاخص، کریپتو، سهام و… ترید کنید.
• بدون نیاز به خرید و فروش فیزیکی، از تغییرات قیمت بازار اسپات سود ببرید.

چرا CFD به استاندارد معاملات خرد فارکس تبدیل شده است؟

چون تریدرهای خرد به معاملات اسپات واقعی، فوروارد، سواپ یا معامله بین بانکی دسترسی ندارند و با سرمایه کم نمی‌توانند در معاملاتی که مثلاً بین دو کشور یا بین دو بانک بزرگ انجام می‌شود، نقش داشته باشند.

CFD این امکان را فراهم می‌کند که با سرمایه کم و بدون نیاز به اتصال مستقیم به معاملات بین بانکی روی قیمت اسپات واقعی ترید کنید و در واقع از تمام مزایای ترید در فارکس به ساده‌ترین شکل ممکن بهره‌مند شوید.

معاملات فیوچرز (Futures) یا آتی

معاملات فیوچرز یا آتی، یکی از قدیمی‌ترین و شفاف‌ترین روش‌های معامله هستند و در بازار ارز هم نقش مهمی دارند. این قراردادها بیشتر در بورس‌های معتبر مثل CME معامله می‌شوند و یک ساختار استاندارد، تاریخ انقضا و قوانین مشخص دارند.

فیوچرز یک قرارداد استاندارد شده است که در آن خریدار و فروشنده توافق می‌کنند یک دارایی (که در فارکس می‌تواند ارز، کالا و… باشد) را در تاریخ مشخصی در آینده و با قیمت ثابت معامله کنند.
این یعنی:

• هم خریدار و هم فروشنده از قبل می‌دانند چه قیمتی را قبول کرده‌اند.
• اندازه قرارداد، زمان سررسید و شرایط آن قابل تغییر نیست.
• معامله در یک بازار بورس قانون‌گذاری‌شده انجام می‌شود و نه در یک بروکر فارکس.

این قراردادها ابتدا برای پوشش ریسک شرکت‌ها و مؤسسات ایجاد شدند، اما تریدرهای حرفه‌ای هم از آن‌ها برای سفته‌بازی و کسب سود از نوسان‌ها استفاده می‌کنند.

تفاوت فیوچرز با CFD در فارکس

در ظاهر ممکن است اینطور به نظر برسد که معاملات فیوچرز و CFD هر دو بر مبنای اختلاف قیمت کار می‌کنند و یکسان هستند، اما این دو روش تفاوت‌های مختلفی با هم دارند. فیوچرز یک قرارداد رسمی و قانون‌گذاری‌شده است اما CFD یک قرارداد و ابزار معاملاتی سبک و قابل انعطاف در بروکرهاست.

معاملات فیوچرز بیشتر برای تریدرهای حرفه‌ای و سازمانی، مؤسسات مالی بزرگ، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های بزرگی است که با حجم‌های بزرگ ترید می‌کنند.

بنابراین مهم‌ترین تفاوت‌های فیوچرز و CFD را می‌توانیم اینطور خلاصه کنیم:

• فیوچرز واقعی در بورس معامله می‌شود و طرف قرارداد آن به جای بروکر، بازار رسمی بورس است.
• قرارداد فیوچرز تاریخ انقضا دارد و بعد از آن تسویه می‌شود.
• حجم و اندازه قرارداد ثابت و استاندارد است. مثلاً قرارداد فیوچرز یورو معمولاً ۱۲۵٫۰۰۰ یورو است و برای تریدرهای خرد چندان کاربردی نیست.
• بهره شبانه یا سواپ (Swap) در آن وجود ندارد، چون قرارداد موقت و رسمی است.
• نقدشوندگی آن به ویژه در بازارهای اصلی مثل EUR/USD، JPY و GBP بسیار زیاد است.

معاملات فوروارد (Forwards)

معاملات فوروارد شباهت‌های زیادی به فیوچرز دارند، اما یک تفاوت اساسی آن‌ها را کاملاً از هم جدا می‌کند: فورواردها استاندارد نیستند و کاملاً قابل سفارشی‌سازی هستند. به همین دلیل است که این معاملات عمدتاً میان بانک‌ها، شرکت‌های بزرگ و مؤسسات مالی انجام می‌شود و به درد تریدرهای خرد یا ریتیل تریدرها نمی‌خورد.

معامله فوروارد چطور کار می‌کند؟

معامله فوروارد نوعی قرارداد خصوصی (OTC) بین دو طرف است که توافق می‌کنند یک ارز را در تاریخ مشخصی در آینده و با قیمت توافق‌شده معامله کنند. این قراردادها برخلاف فیوچرز در بورس معامله نمی‌شوند، اندازه، زمان سررسید و شرایطشان کاملاً قابل تغییر است و به جای عرضه در یک بازار عمومی، بین طرفین قرارداد بسته می‌شوند. به زبان ساده، فوروارد یک قرارداد آتیِ سفارشی‌شده است که دقیقاً مطابق نیاز شرکت یا مؤسسه طراحی می‌شود.

کاربرد معاملات فوروارد

بزرگ‌ترین کاربرد فورواردها پوشش ریسک ارزی یا هجینگ (Hedging) است. شرکت‌هایی که در آینده پرداخت یا دریافت ارزی دارند، ترجیح می‌دهند نرخ ارز را از قبل قفل کنند تا از نوسانات بعدی در امان بمانند. مثلاً فرض کنید یک شرکت قرار است ۶ ماه دیگر ۱ میلیون یورو به یک بانک پرداخت کند. اگر نرخ یورو بالا برود، هزینه شرکت بسیار سنگین‌تر می‌شود. بنابراین شرکت با بانک قرارداد فوروارد می‌بندد تا نرخ امروز را برای ۶ ماه بعد ثابت کند و علاوه بر محافظت از سرمایه خود در برابر نوسان‌ها، بتواند برنامه‌ریزی مالی دقیق‌تری داشته باشد.

معاملات آپشن (Options) یا اختیار معامله

معاملات آپشن یکی از انعطاف‌پذیرترین و در عین حال پیچیده‌ترین ابزارهای مالی هستند. این معاملات در بازار ارز نیز کاربرد زیادی دارند و هم برای هجینگ و هم برای استراتژی‌های معاملاتی پیشرفته از آنها استفاده می‌شود.
آپشن قراردادی است که به خریدار حق (و نه الزام) می‌دهد که یک جفت‌ارز را در یک تاریخ مشخص با یک قیمت از پیش تعیین‌شده بخرد یا بفروشد که این قیمت نیز در اصطلاح استرایک (Strike) نامیده می‌شود.

نکته کلیدی در درک معاملات آپشن اینجاست که خریدار مجبور به اجرای قرارداد نیست و دقیقاً به همین علت آن را آپشن یا اختیار معامله می‌نامند.

نحوه کار معاملات آپشن

به طور کلی دو نوع اصلی آپشن وجود دارد:

• کال آپشن (Call Option) یا اختیار خرید
• پوت آپشن (Put Option) یا اختیار فروش

هربار که فردی آپشن می‌خرد، باید مبلغی به نام پریمیوم (Premium) یا حق‌الامتیاز پرداخت کند که هزینه استفاده از این حق است.

برای مثال فرض کنید نرخ EUR/USD روی 1.0800 است. یک تریدر پیش‌بینی می‌کند یک ماه آینده قیمت بالا می‌رود، اما نمی‌خواهد ریسک بزرگ پوزیشن گرفتن با لوریج را قبول کند. در این حالت او یک Call Option با استرایک 1.0850 می‌خرد و ۵۰ دلار پریمیوم می‌پردازد.

در زمان فرا رسیدن سررسید ممکن است دو حالت رخ دهد:

• حالت اول: قیمت به 1.0950 رسیده است. بنابراین خریدار آپشن از حقش استفاده می‌کند، چون بازار بالاتر از استرایک است و او حتی با وجود پرداخت پریمیوم باز هم سود می‌کند.
• حالت دوم: قیمت زیر 1.0850 مانده است. در این حالت خریدار اجبار ندارد از قرارداد استفاده کند و فقط پریمیوم پرداخت‌شده را از دست می‌دهد. بنابراین ضرر او به همان ۵۰ دلار محدود می‌شود و در واقع تریدر ریسک معامله خود را به شکل قابل توجهی کم کرده است.

معاملات سواپ (Swaps)

سواپ‌ها یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های بازار فارکس هستند، اما در عین حال کمترین ارتباط را با تریدرهای خرد دارند. این ابزار بیشتر بین بانک‌ها، مؤسسات مالی و شرکت‌های بزرگ برای مدیریت نقدینگی و ریسک استفاده می‌شود.

سواپ یک قرارداد بین دو طرف است که طی آن ارزهای خود را برای یک دوره زمانی مشخص با یکدیگر مبادله می‌کنند و سپس در زمان سررسید، دوباره آن‌ها را به حالت اولیه برمی‌گردانند.

در واقع سواپ ارزی دو بخش دارد:

• یک تبادل ارزی فوری
• یک توافق برای بازخرید ارزها با نرخ مشخص در آینده

در واقع سواپ چیزی شبیه به گرفتن وام کوتاه‌مدت در قالب یک ارز و پس‌دادن آن در قالب ارز دیگر است. از آنجایی که بانک‌ها دائماً نیاز به تأمین نقدینگی در ارزهای مختلف دارند و شرکت‌های بین‌المللی نیز باید بدهی‌ها و درآمدهای ارزی خود را مدیریت کنند، حجم معاملات سواپ در فارکس بسیار زیاد است اما زیاد برای تریدرهای خرد کاربردی ندارد.

تفاوت معاملات سواپ با سواپ شبانه در فارکس

بعضی تریدرها تصور می‌کنند که معاملات سواپ همان سواپ یا بهره شبانه‌ای است که در معاملات CFD فارکس بابت باز نگه داشتن پوزیشن‌های خود به بروکر می‌پردازند، اما این تصور صحیح نیست.

این دو سواپ صرفاً تشابه اسمی دارند و ارتباط مستقیمی بین آنها وجود ندارد:

• سواپ بین بانکی یا معاملات سواپ در واقع نوعی از قراردادهای مشتقه بزرگ برای تبادل ارز و مدیریت نقدینگی است.
• سواپ و بهره شبانه در بروکرها هزینه نگهداری پوزیشن CFD است که بر اساس اختلاف نرخ بهره دو ارز محاسبه و مبلغ آن به بروکر پرداخت می‌شود.

شما به عنوان یک تریدر خرد، با سواپ شبانه سر و کار دارید و اگر پوزیشن‌های خود را باز نگه دارید، طبق قرارداد CFD باید مقداری بهره شبانه بپردازید، اما در معاملات شخصی خود اصلاً به معاملات سواپ بین بانک‌ها و موسسات دسترسی ندارید و ساختار آنها با تریدهای شما در فارکس متفاوت است.

معاملات ETF‌ ارزی

صندوق‌های قابل معامله در بورس یا ETF بیشتر در بازار سهام معامله می‌شوند، اما بخش خاصی از آنها با عنوان ETFهای ارزی که دارایی پایه آن‌ها ارزهایی مثل دلار، یورو و… هستند، در دسته ابزارهای مرتبط با فارکس قرار می‌گیرند. صندوق‌های ETF ساختار شفاف‌تری دارند و عموماً سرمایه‌گذاران از آنها برای سرمایه‌گذاری میان‌مدت استفاده می‌کنند.

صندوق‌های ETF ارزی ممکن است از یک ارز خاص تشکیل شده باشند (مثلاً ETF مبتنی بر یورو یا ETF مبتنی بر ین ژاپن) و یا شاخصی از چند ارز مختلف را دنبال کنند.

با توجه به اینکه تریدرها برای ترید این ETF ها باید به بازارهای سهام جهانی دسترسی داشته باشند، کاربرد آنها در میان تریدرهای خرد و به ویژه در ایران زیاد نیست و بیشتر برای سرمایه‌گذاران بزرگ جذابیت دارند.

جدول مقایسه انواع معاملات در فارکس

جمع‌بندی

بازار فارکس صرفاً به معاملات تریدرهای خرد محدود نمی‌شود و روش‌های مختلفی برای معامله و مدیریت ریسک در آن وجود دارد. با این حال، بسیاری از این روش‌ها برای بانک‌ها و موسساتی است که با حجم‌های بسیار بالا معامله می‌کنند و لزوماً مثل یک تریدر روزانه به دنبال کسب سود از خرید و فروش ارزها نیستند.

تریدرهای خرد چه در بروکر و چه در پراپ فرم‌ها عموماً از طریق CFD ترید می‌کنند، یعنی بدون نیاز به تصاحب یک دارایی واقعی، طی یک قرارداد با بروکر از نوسان‌های قیمت آن سود می‌برند. آشنایی با انواع معاملات فارکس و نحوه کارکرد آن کمک می‌کند تا دید وسیع‌تری نسبت به عملکرد واقعی بازار داشته باشید و بهتر در جریان تعامل‌های بین بازیگران بزرگ بازار قرار بگیرید.

سؤالات متداول

مشاهده پلن A
مشاهده پلن B

تا کنون 3 نفر امتیاز داده‌اند.
میانگین امتیاز: 5,00 از 5
امتیاز شما:

Loading...